moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Militarny kształt polskiej niepodległości

Patriotyczne nastawienie ludności polskich ziem oraz jej działalność konspiracyjna pozwoliły w trakcie odzyskiwania przez nasz kraj niepodległości na szybkie przejęcie władzy oraz sformowanie wojska. Taki wniosek przewijał się w referatach drugiego dnia konferencji poświęconej „Militarnym aspektom odzyskania niepodległości”, zorganizowanej w Akademii Sztuki Wojennej w Rembertowie.

– Większość polskiej ludności na Kresach Północno-Wschodnich opowiadała się pod koniec I wojny światowej za włączeniem tych terenów do Polski – mówił prof. Janusz Odziemkowski z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, występując jako pierwszy prelegent podczas drugiego dnia konferencji na temat „Militarnych aspektów odzyskania niepodległości”.

 

Walki i dezercje

Profesor Odziemkowski podkreślił, że jesienią 1918 roku zaczęły powstawać polskie oddziały samoobrony, do których wstąpiło około 6 tys. ochotników. Oddziały te na przełomie 1918 i 1919 roku opanowały Wilno, z którego wycofywali się niemieccy żołnierzy, a następnie przeciwstawiły się nacierającej Armii Czerwonej. – Niestety, z powodu przeważających sił przeciwnika, 5 stycznia 1919 roku Polacy zostali zmuszeni do opuszczenia miasta – dodał profesor.

Część tych sił została rozbrojona, pozostałe przedostały się na terytorium Polski, a grupa około 450 żołnierzy sformowała oddział partyzancki pod dowództwem rtm. Władysława Dąbrowskiego. – To oni stoczyli 14 lutego 1919 roku zwycięską bitwę z bolszewikami pod Berezą Kartuską, którą uważa się za początek wojny polsko-bolszewickiej – zaznaczył historyk. Wilno zostało odzyskane podczas ofensywy polskiego wojska 19 kwietnia 1919 roku.

Uczestnicy konferencji poświęcili wiele uwagi tematom mniej chwalebnym, takim jak przypadki dezercji z polskich formacji wojskowych podczas I wojny. Mówiąc o tym problemie, mgr Tomasz Krok z WBH skupił się na historii kpt. Zygmunta Tarło-Mazińskiego, jednego z żołnierzy I Korpusu Polskiego. Korpus, dowodzony przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, powstał w 1917 roku na Białorusi. Zgodnie z założeniami miał być skierowany do walki z Niemcami, jednak sytuacja na froncie oraz wewnętrzna w Rosji spowodowały, że walczył z bolszewikami. Wsławił się między innymi zajęciem Bobrujska w lutym 1918 roku oraz zdobyciem Mińska Litewskiego. – Podczas tych walk kpt. Tarło-Maziński, dowódca oddziału radiotelegraficznego przy sztabie Korpusu, miał oddalić się ze swojego oddziału, zabierając ze sobą sprzęt wojskowy – opowiadał mgr Krok. Informacja ta pojawiła się zarówno we wspomnieniach gen. Dowbora-Muśnickiego, jak i w zeznaniach niektórych żołnierzy.

Sprawa toczyła się przed wojskowymi sądami kilka lat. Zeznawali także świadkowie zaprzeczający dezercji oficera. Ostatecznie wycofano zarzuty o tchórzostwo i dezercję. – Został oskarżony jedynie o przywłaszczenie majątku oddziału, ale sąd wojskowy w Warszawie umorzył sprawę w 1923 roku – mówił prelegent. Obecny na konferencji dr Dominik Smyrgała, p.o. dyrektor Instytutu Historii Wojskowości i Służb Specjalnych ASzWoj, dodał, że takie sprawy bywały często niejednoznaczne i wymykały się jasnej kwalifikacji i ocenie.

Kadry II RP

Dr Jerzy Kirszak z WBH oraz IPN swoje wystąpienie poświęcił między innymi kryzysowi przysięgowemu, który doprowadził do likwidacji Legionów Polskich. – W lipcu 1917 roku część legionistów, w większości z I i III Brygady, związanych z Józefem Piłsudskim odmówiła złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec. Zostali internowani – opowiadał. Przysięgę złożyła natomiast większość żołnierzy II Brygady dowodzonej przez płk. Józefa Hallera. – Uważali oni, że odmowa przysięgi i zaprzestanie walki nie są dobrym rozwiązaniem. Lepiej wytrwać z bronią w ręku i budować formacje, które w przyszłości będą zaczątkiem polskiego wojska – wyjaśniał dr Kirszak. II Brygada weszła później w skład podporządkowanego Austrii Polskiego Korpusu Posiłkowego.

O działalności Józefa Piłsudskiego mówili inni referenci, w tym dr hab. Przemysław Olstowski, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, który poświęcił swoje wystąpienie roli militarnej i politycznej Polskiej Organizacji Wojskowej. – POW była jedną z najpiękniejszych kart w dziejach polskiej walki o niepodległość – mówił historyk. Ta konspiracyjna organizacja niepodległościowa powstała w październiku 1914 roku w Królestwie Polskim. Jej żołnierze rekrutowali się z Polskich Drużyn Strzeleckich oraz ze Związku Strzeleckiego, a ich działaniami kierował Piłsudski. Początkowo POW zajmowała się dywersją i akcjami wywiadowczymi na terenach opanowanych przez Rosjan. – Ich zasługą jest przygotowanie kadr dla przyszłej polskiej armii, a także prowadzenie szkolenia wojskowego oraz działalności oświatowej, szczególnie na prowincji – wyliczał dr Olstowski.

W październiku i listopadzie 1918 roku członkowie POW uczestniczyli w przejmowaniu władzy na ziemiach polskich oraz w rozbrajaniu Niemców. – POW stała również na straży bezpieczeństwa powstającego państwa polskiego oraz pomagała w tworzeniu polskiej armii. Poza tym jej członkowie odegrali ważną rolę w Polsce międzywojennej – dodał historyk.

Historia i armia

Do tematu kształtowania polskich elit w II RP, w tym wojskowych, nawiązał Michał Kozłowski z WBH. Swoje wystąpienie poświęcił prof. Szymonowi Askenazemu, twórcy lwowskiej szkoły historycznej i jego uczniom. – Profesor przyczynił się do rozwoju badań nad polską historią. Można go nazwać ojcem duchowym Legionów Polskich, ponieważ ożywił i podbudował historyczne idee walki Józefa Piłsudskiego – argumentował, wskazując także na rolę uczniów historyka w walce zbrojnej o niepodległość Polski. – Gdy pracował we Lwowie przed I wojną, skupił wokół siebie blisko trzydzieści osób, które znalazły się później w szeregach armii oraz w czołówce polskiej historiografii, także wojskowej – mówił badacz. Największa kariera wojskowa i historyczna była udziałem gen. Mariana Kukiela, legionisty, żołnierza Polskich Sił Zbrojnych, historyka wojskowości. W niepodległej Polsce był m.in. zastępcą szefa Sztabu Generalnego WP oraz szefem Biura Historycznego SG.

Innym badaczem historii wojskowości ze szkoły prof. Askenazego był ppłk Bronisław Pawłowski, współtwórca i pierwszy dyrektor Centralnego Archiwum Wojskowego, który stworzył podstawy polskiej archiwistyki wojskowej. Z kolei mjr Eugeniusz Wawrzkowicz, współzałożyciel w 1922 roku Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich, uczestniczył m.in. w obronie Lwowa w 1918 roku oraz w wojnie polsko-ukraińskiej. Służył też w Korpusie Kadetów nr 1 we Lwowie. – Profesor Askenazy wobec swoich uczniów kładł nacisk na walkę o niepodległość, dlatego wychował nie tylko świetnych historyków, lecz także patriotów, którzy odegrali ważną rolę w odzyskaniu niepodległości, w jej utrzymaniu oraz w budowaniu polskiego państwa – zakończył Michał Kozłowski.

Konferencja w Akademii Sztuki Wojennej, będąca elementem obchodów setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, została objęta honorowym patronatem ministra obrony narodowej.

Naukowe obrady w Rembertowie zostały zorganizowane przez: Akademię Sztuki Wojennej, Wojskowe Biuro Historyczne, Instytut Pamięci Narodowej oddział w Szczecinie oraz Służbę Wywiadu Wojskowego.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Jagoda Gawliczek

dodaj komentarz

komentarze


Wojna w świętym mieście, epilog
 
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
WAM wraca po latach
Wszystkie misje AWACS-a
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Przysięga w Limanowej
Ameryka daje wsparcie
Serwis K9 w Polsce
Szachownice nie dotarły nad Finlandię
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
They Will Check The Training Results in Combat
Zawsze gotowi do pomocy
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
„Ryś” z laserem
Pływacy i maratończycy na medal
Hełmy – nowoczesne i na miarę
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
Nowe zadania szefa SKW
Podróż po AWACS-ie
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Nie szpital, a instytut
By Polska była bezpieczna
Cień atomowej zagłady
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
Tarcza Wschód – odstraszanie i obrona
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Centrum Szkolenia WOT świętuje
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Najmłodsi artyści Wojska Polskiego
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
„Grand Quadriga ‘24”
NATO on Northern Track
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
WAT-owskie eksperymenty na ISS
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Mobilne dowodzenie
Flota Bayraktarów w komplecie
Polki pobiegły po srebro!
Żołnierz ranny na granicy z Białorusią
Pokazali bojowego ducha
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
„Pierwsza Drużyna” na start
Po śladach polskich bohaterów
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Broń Hitlera w rękach AK
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Ostatnia droga Pileckiego
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Piedimonte – samobójcza misja

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO