moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Pałac Saski znów stanie w stolicy?

Wysadzony przez Niemców w 1944 roku Pałac Saski ma znów stanąć w Warszawie. Projekt ustawy w tej sprawie złożył do Sejmu prezydent Andrzej Duda. Zakłada on, że pałace Saski i Brühla oraz kamienice przy ul. Królewskiej zostaną odbudowane i będą odzwierciedlały stan sprzed wybuchu II wojny światowej. Inwestycja ma kosztować skarb państwa ponad 2,4 mld zł.

W ciągu najbliższych 10 lat mają zostać odbudowane w Warszawie budynki stanowiące w okresie II Rzeczypospolitej zachodnią pierzeję placu Marszałka Józefa Piłsudzkiego: pałace Saski i Brühla oraz trzy kamienice przy ul. Królewskiej. Wszystkie budowle zostały zniszczone w czasie II wojny światowej.

– Odbudowa Pałacu Saskiego to ogromne dzieło o charakterze symbolicznym, które ma zwieńczyć cały wielodziesięcioletni proces odbudowywania stolicy – mówił Andrzej Duda, gdy przekazywał do Sejmu projekt ustawy dotyczący Pałacu. Prezydent podkreślał, że to szczególna prestiżowa inwestycja, która przypomni o pięknie przedwojennej Warszawy. – Wstępne, pozytywne opinie konserwatorskie przychylają się do tego – zaznaczył Duda. Jak podkreślił, na odbudowę Pałacu jest powszechna zgoda społeczna i polityczna.

Pałac dla kultury

Projekt prezydenckiej ustawy został przygotowany przez zespół powołany przez szefa Kancelarii Prezydenta we współpracy z Biurem Programu „Niepodległa”. Zgodnie z założeniami projektu odbudowa kompleksu ma wiernie odzwierciedlać stan z sierpnia 1939 roku. „Planowana restytucja Pałacu Saskiego ma również na celu przywrócenie szerszej formy Grobu Nieznanego Żołnierza odsłoniętego 2 listopada 1925 roku w arkadach kolumnady Pałacu Saskiego, z jednoczesnym wkomponowaniem obecnej formy pomnika-ruiny w odbudowaną kolumnadę” – czytamy w uzasadnieniu do ustawy.

Według projektu w Pałacu Saskim swoją siedzibę mają mieć instytucje kultury. „O szczegółowym przeznaczeniu obiektów na prowadzenie działalności kulturalnej, edukacyjnej i społecznie użytecznej zadecyduje minister właściwy do spraw kultury” – napisano. Nieoficjalnie wiadomo, że może chodzić m.in. o Muzeum Zniszczenia Warszawy, co w 2019 roku zapowiadał Stanisław Karczewski, ówczesny marszałek Senatu. Natomiast pałac Brühla ma stać się siedzibą Senatu, a kamienice przy ulicy Królewskiej – wojewody mazowieckiego.

Jak podano w uzasadnieniu projektu, łączny koszt przedsięwzięcia w okresie 10 lat wyniesie około 2 mld 453 mln zł i pieniądze mają pochodzić z budżetu państwa w części, której dysponentem jest minister kultury. Już w tym roku przedsięwzięcie ma pochłonąć 20,4 mln zł. Największe wydatki – od 461 mln zł do 673 mln zł rocznie – zapowiedziano na lata 2025–2027.

Inwestorem jest skarb państwa, a do przygotowania i przeprowadzenia przedsięwzięcia zostanie powołana specjalna spółka. Projekt zakłada także powołanie przy ministerstwie kultury ośmioosobowej Rady Odbudowy, organu pod przewodnictwem generalnego konserwatora zabytków.

Decyzję dotyczącą lokalizacji inwestycji i pozwolenie na budowę ma wydać wojewoda mazowiecki. Natomiast należący obecnie do miasta grunt po zachodniej stronie placu Piłsudskiego, na którym planowana jest odbudowa, ma zostać przejęty przez skarb państwa, który wypłaci miastu odszkodowanie.

Ideę odbudowy kompleksu popiera premier Mateusz Morawiecki oraz Elżbieta Witek, marszałek Sejmu. – Pałac Saski stanie się swoistym pomnikiem kultury, który będzie łączył pokolenia przeszłe z tymi, które będą przed nami – stwierdziła Elżbieta Witek (PiS). – Niech odbudowa Pałacu Saskiego będzie dziełem ponadpartyjnym, które połączy wszystkich Polaków – podkreślał z kolei premier Mateusz Morawiecki.

Długa historia

Pomysł odbudowy Pałacu Saskiego powraca od kilkunastu lat. Zapowiadał go Lech Kaczyński jeszcze jako prezydent Warszawy. W 2004 roku z jego inicjatywy ogłoszono przetarg na odbudowę obu pałaców, inwestycja napotkała jednak problemy m.in. związane z roszczeniami spadkobierców dawnych właścicieli kamienic przy ul. Królewskiej i przetarg odwołano.

Rok później przetarg został ponownie ogłoszony. W 2006 podpisano umowę na budowę, rozpoczęły się prace przygotowawcze i badania archeologiczne. W ich trakcie odsłonięto pałacowe fundamenty, które zostały wpisane do rejestru zabytków. Inwestycję jednak wstrzymano w 2008 roku (prezydentem Warszawy była wtedy Hanna Gronkiewicz-Waltz).

11 listopada 2018 roku w czasie obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości prezydent Duda podpisał deklarację o restytucji Pałacu Saskiego jako swoistego pomnika obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości. Wówczas minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak przekazał prezydentowi szczegółowe materiały archiwalne, obejmujące dokumentację dotyczącą Pałacu, w tym plany architektoniczne, rysunki techniczne i fotografie zgromadzone w Wojskowym Biurze Historycznym.

W tym roku odbudowa Pałacu Saskiego została przedstawiona jako jeden z elementów Polskiego Ładu, czyli programu społeczno-gospodarczego rządu, a w czerwcu w Kancelarii Prezydenta powołano zespół do opracowania projektu ustawy dotyczącej odbudowy Pałacu wraz z towarzyszącymi mu inwestycjami. Dokument został już skierowany do prac w sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu.

Symbol Warszawy

Pałac Saski zbudowano w drugiej połowie XVII wieku dla magnata Jana Andrzeja Morsztyna. W kolejnych wiekach budynek był przebudowywany, zmieniał właścicieli i funkcję. W 1713 roku stał się rezydencją króla Augusta II Mocnego. W XIX wieku zajmował go rząd Królestwa Polskiego. W okresie zaborów był własnością rosyjskiego kupca Iwana Skwarcowa, a później armii rosyjskiej.

Po odzyskaniu niepodległości swoją siedzibę miał w nim Sztab Generalny Wojska Polskiego, w którym jako szefowie sztabu urzędowali m.in. Tadeusz Rozwadowski i Józef Piłsudski. Mieściło się tutaj także m.in. biuro szyfrów, gdzie w 1932 roku Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki złamali kody Enigmy.

Klasycystyczny gmach z charakterystyczną kolumnadą łączącą dwa skrzydła był jednym z symboli przedwojennej Warszawy oraz II Rzeczypospolitej. To przed nim odbywały się najważniejsze uroczystości i wydarzenia. Podczas okupacji Pałac zajęli Niemcy. W grudniu 1944 roku, gdy wycofywali się ze stolicy, wysadzili go w powietrze. Ocalał tylko fragment arkad z Grobem Nieznanego Żołnierza, postawionym w 1925 roku.

Z Pałacem Saskim sąsiadował pałac Brühla, zbudowany w pierwszej połowie XVII wieku dla marszałka Sejmu Jerzego Ossolińskiego. W następnych latach budynek był siedzibą m.in. Henryka Brühla, pierwszego ministra króla Augusta III, miejscem urzędowania wielkiego księcia Konstantego, a następnie siedzibą Centralnego Biura Telegraficznego. W okresie II Rzeczypospolitej mieściło się tutaj Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Podczas wojny pałac był siedzibą Ludwiga Fischera, gubernatora dystryktu warszawskiego. W 1944 został wysadzony razem z Pałacem Saskim.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: IPN

dodaj komentarz

komentarze


Wyszkolenie sprawdzą w boju
 
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Zmiany w dodatkach stażowych
Szef MON-u: nie można oswajać się z wojną
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Pamiętamy o bohaterach z Piedimonte
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Camp Miron. Amerykańscy specjalsi w Polsce
Flota Bayraktarów w komplecie
Więcej hełmów dla żołnierzy
Po przeprawie ruszyli do walki
Zanieśmy lepszą Polskę następnym pokoleniom
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Układ nerwowy Mieczników
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Mięśnie czy głowa, czyli jak przejść selekcję
Premier odwiedził WZZ Podlasie
Armia Andersa w operacji „Honker”
Polska wiktoria na Monte Cassino
Polsko-australijskie rozmowy o bezpieczeństwie
MON o bezpieczeństwie szkoleń na poligonach
Wioślarze i triatlonistka na podium
Test współpracy dla bezpieczeństwa
„Pierwsza Drużyna” na start
„Ta ziemia do Polski należy…”
Wojna w świętym mieście, epilog
Polki pobiegły po srebro!
Ameryka daje wsparcie
I zdobyliśmy!
Pływacy i maratończycy na medal
Śladami ojca
Jak zwiększyć bezpieczeństwo cywilów?
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Mobilne dowodzenie
W obronie wschodniej flanki NATO
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Dzień zwycięstwa. Na wolność Polska musiała czekać
Orzeł dla bohaterów
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Krwawa noc pośród puszczy
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Wojskowe Oscary przyznane!
Pytania o europejską tarczę
Serwis K9 w Polsce
Rajd ku czci saperów
MON przedstawiło w Senacie plany rozwoju sił zbrojnych
Sojusznicy ćwiczą w Drawsku
Pierwsi na oceanie
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Prezydent chce wzmocnienia odporności państwa
„Przekazał narodowi dziedzictwo myśli o honor i potęgę państwa dbałej”
Abramsy w pętli
Na straży nieba
Gry wojenne w szkoleniu
„Wakacje z wojskiem”, czyli plan na lato
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
NATO on Northern Track
Bohater odtrącony

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO